()Làm gì để bảo hộ sở hữu trí tuệ tại Mỹ?

- Xin ông cho biết vài nét về thực trạng bảo hộ SHTT của các DN Việt Nam hiện nay tại Mỹ?

- Theo Cục Sở hữu công nghiệp, đến nay đã có khoảng 40.000 nhãn hiệu và 7.000 sáng chế - kiểu dáng công nghiệp của nước ngoài đang được bảo hộ tại Việt Nam. Trong khi đó, nhiều DN Việt Nam chưa nhận thức được vai trò quan trọng của quyền SHTT và nhãn hiệu, chưa xây dựng được nhãn hiệu riêng để phát huy lợi thế.

Một số DN đã có nhãn hiệu riêng, nhưng chưa có chiến lược bảo vệ; dẫn đến không ít tên gọi xuất xứ hàng hoá và nhãn hiệu đã bị nước ngoài chiếm đoạt sử dụng hoặc đăng ký như Nước mắm Phú Quốc, thuốc lá Vinataba, cà phê Trung Nguyên, bia Sài Gòn... Vào trang chủ của website Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ (USPTO) sẽ thấy số DN Việt Nam đăng ký nhãn hiệu hàng hoá ở Mỹ rất ít; trong khi, các nước Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia, Indonesia... xuất hàng sang Mỹ rất nhiều.

- Vấn đề bảo hộ SHTT ở Mỹ được giải quyết như thế nào?

- Theo luật của Mỹ, quyền SHTT đối với nhãn hiệu được xác lập theo luật án lệ. Nghĩa là khi nhãn hiệu được sử dụng trong kinh doanh, được nhiều người tiêu dùng biết đến, nghiễm nhiên thuộc DN ""đẻ"" ra nhãn hiệu đó. Không nhất thiết phải đăng ký nhãn hiệu hàng hoá. Tuy nhiên, việc nhãn hiệu được đăng ký ở USPTO sẽ mang lại cho chủ nhãn hiệu độc quyền sử dụng trên toàn lãnh thổ liên bang. Điều kiện tiên quyết để nhận đăng ký nhãn hiệu liên bang là nhãn đã được sử dụng trong kinh doanh giữa các bang. Về cấp bằng sáng chế (patent), điểm khác biệt của Luật Sáng chế Mỹ là Mỹ áp dụng nguyên tắc ""người sáng tạo trước được cấp patent"", trong khi tất cả các nước khác áp dụng ""người nộp đơn trước được cấp patent"".

Một bằng sáng chế có hiệu lực trong thời hạn 20 năm, kể từ ngày nộp đơn. Bằng sáng chế được cấp trong thời gian từ 18 đến 22 tháng và có thể được cấp đối với các kiểu dáng công nghiệp mới của sản phẩm hữu dụng.

Đối với quyền tác giả, tác phẩm được bảo hộ phải ""độc đáo"" và được thể hiện trên một hình thức vật chất nhất định. Theo Luật Bản quyền Mỹ, thời hạn bảo hộ cho các tác phẩm là suốt cuộc đời tác giả và thêm 70 năm sau khi tác giả chết.

- Vậy theo ông, các DN Việt Nam phải làm gì khi làm ăn trên đất Mỹ?

- Luật SHTT của Mỹ rất phức tạp. Giá thuê luật sư Mỹ rất cao (thông thường từ 250 đến 500 USD/giờ). Bởi vậy, để giành được sự bảo hộ đầy đủ cho các tài sản trí tuệ của mình tại Mỹ với chi phí thấp, các DN Việt Nam phải tránh những sơ suất khi đăng ký, sử dụng, duy trì nhãn; sao cho không xảy ra kiện tụng vì rất tốn kém tiền bạc. Tốt nhất, các DN Việt Nam cần tìm hiểu kỹ luật pháp và thực tiễn áp dụng của Mỹ trong lĩnh vực này, trước khi làm ăn trên đất Mỹ.